Aduna

Dakar, 2026: laabi njamu bee nanta hakkilgo bee nanta ko waɗata fijirle jee ɓe heɓata.

Haa nder hitaande 2016, Senegal ɓeddi ko ɓuri heɓugo dow andal jamu bee nanta jahol yeeso maunga haa fannu njawdi. Gofernama e ƴuura yimɓe hewɓe 600, e ko ɓuri fiɗigo ko yi’etee ambulance e kulle annde nyawndiinde ɗe miliyooji 1.5 dey faa ɓe njaɓii golle ɗen. Laawol ngol ɗon mari labiiji tati: laara e hakkilanki, be ɓeydaari ko waɗata. Ɓe yiɗi ɓe tallata yimɓe leydi fere e yimɓe lesdi fuu, haa fahin ɓe ɗo waɗa ko haani ngam ɓe tallata laamu maɓɓe. Ha deftere den, ɓe holli dow laabi nastugo leydi man, be kuujeji nyiɓaalo ko ɗum naftirta, ena wallugo WHO.

Dakar, 2026: laabi njamu bee nanta hakkilgo bee nanta ko waɗata fijirle jee ɓe heɓata.

Ko woni ko ɓe yiɗi ngam ɓe waɗa yebre nyawuuji jee YOJ Dakar 2026?

Ley ko wi'etee, "ko haɓɓodii e ceedeeku e ko yimɓe waɗata" (Motta kaɓe, Dr Ibrahima Sy) ɓe waɗi golle keewɗe ngam heɓugo kujje nyawuuji.

Ɓe yiɗi ɓe waɗa ko ɓuri 600 yimɓe kuwooɓe nder leydi, kawtuɓe bee nanta kuwoɓe nyawuuji, be kuwaaɓe maɓɓe ɓe hokkata jahal yeeso haa babe kuuɗe maɓɓe.

Ɓe waɗii ko ɓe anndi dow laabi nastugo nyawuuji ngam ɓe hokka yimɓe bote to ɓe heɓata nyawuwol, bee nanta jeeɓe ambulance 30 ɓe waɗata kuugal nder nokkure fijirde man fuu, ɗoo hokki ɓe laawol ɓe nasta haa nokkuuji fiɗugo be babal cuɓaango nyawuuji.

Ɓurna ko ɗum waɗata ngam heɓugo jawdi.

Ɓe ɗo waɗa ko ɓuri fuu nder liɗɗi, amma bo ɓeɗo waɗa ɗum haa nokkuuje feere-feere bano babal fijirle Abdoulaziz Wade bee nanta labbare Olimpik Diamniadio, ngam ɓe hokka yimɓe jaawal dow no ɓe heɓata nyawuuji.

No ɓe ɗo waɗa hakkilanki njamu haa keri?

Nde ɓe ɗo waɗa biɗitol dow haala ebola haa caka Afirka, Senegal waɗi ko ɗum yiɗa dow laabi boɗɗum ngam heɓugo bayaanu dow no ɓilla Ebola wanngi.

Ɓe ɗo naftira bee man ngam ɓe heɓa ko ɓe yiɗi dow nyawuuji, bana no ɓe waɗata kuuɗe maɓɓe. Ɓe ɗo yiɗi ɓe naftira bee ko ɓe anndi dow njamu maɓɓe ngam ɓe laara yimɓe ko wari nder babe marɗe haɗaru. To ɓe heɓi ko hollata, ɓe ɗo waɗa ko ɗum saawi haa nder babal fere-fere.

“Ko ɓuri nder ɗum kanjum on, ɓe ɗo waɗa ko ɓe yiɗi ngam ɓe holla yimɓe maɓɓe dow no ɓe woni, nden bo ɓe ɗo naftira bee laabi boɗɗum haa hakkilgo bee ɓilla njamu.”

Ko ɗum waɗata ngam ɓe heɓa yimɓe e fiji’en?

Ɓurna hakkilanki njamu naa ɗum tan ko waɗata ɓe heɓata nyawuuji, amma bo ɗo mari laabi ɗuɗɗi je ɓe tallata ɓiɓɓe aadama bee nanta andal njamu, bana no gomnati ɗo hokka ƴamɓe anndal laawol wadugo nyawuuji diga babe ko ɓuri ɗuuɗal yimɓe.

Kuuje faddaaji e ɗe laara nokkuuje ɗuɗɗe:

  • Ɓesdugo nyawuuji: ɓesda no ɗum yarata nyawuuji.
  • Naftoraaki nyaamndu: ngam faddaago nyawuuji e nyawuuji ɗi ndiyam.
  • Ɓurna ndiyam: Hokkugo ndiyam ko ɓuri hoyugo haa nokkure fuu.

Ɗum na waawi laataade ko haɓɓodii e golleeji yimɓe, hono no ɓeydaari kuuɗe maɓɓe e soynde ɓamtaare, faa ɓe heƴii ko yi’etee ‘epidemic’ nde yimɓe ujunaaji kawri.

Ko motta njamu duuniyaaru (WHO) nuɗɗini?

Ko Dr. Michel Yao, wakiliijo WHO e Senegal wi’i dow ko haɓɓodi e golleeji ɓe waɗi dey ley nokkuure nden nde o laarti ɗum ley lewru tuubaaku jeɗɗaɓurdu hitaande 2016.

"Miiloojum," o wi'i, "ko ɓuri ko ɓeydata nder kuuɗe ɗe, ɗum heɓa jahal yeeso haa fannu njamu e jawdi." Ɓe yiɗi ɓe waɗa ko haani ngam ɓe heɓa jahal yeeso, nden bo ɓe ɗo mari haaje yimɓe ɗuɓɓe. Ɗum ɗo waɗa ko ɓe yiɗi dow hakkilanki yimɓe nder wuro bee nanta heɓugo laabi boɗɗum ngam keɓa nyawuuji.

Ɓaawo ko ɓe njaɓi, WHO yi’i Senegal e laawol o waɗata moƴƴintinaaki leydi maɓɓe faago yimɓe leyɗe Afirka ɗe ɓeɗo waɗa moƴintinaaku mawɗum nder ɓawo.

Ko ɗum heɓi ndiga kuuɗe ɗe?

Ɗum woni ko gomnati e waɗata ngam tabbitinki ko ɓe heɓi ɓaawo ɓe timmini fijirde Olympic ɓiɓɓe aadama, ɗum waɗi dow ɓe holla no kuuje ɗen ɗe naftirtee wakkati ɓe timmina.

Colonel Sheikh Ahmedou Lam, kanko woni ardiiɗo nyawndu ley suudu caggal luggunde, o wi'i: "Miilo ngon yo heɓude golleeji nyawndiigu hono ko haɓɓondiri e nokkuuje goɗɗe." Ɗum naa ɗum ko waɗataaki haa wakkati fijirde, amma bo ɗum ɗoo waɗi ngam ɓesda semmbe njamu leydi man. Ɗum na jaɓii ko haɓɓodii e miliyooji 1.5 dewal, faa ɓeydaari semmbe nokkuure ndewgu.

Ngam non, ko YOJ 2026 heɓi ɗum ɗo waɗa dow laabi ɗiɗi:

  1. Ɓurna kuuje: kawtol kare kuje kesum nder National Medical Park.
  2. Ɗum waɗi iimaaku dow ko ɓe wi’ata ‘human level’, ɗum heɓii ngam ɓesda no yimɓe waɗata kuuɗe nyawuuji.

Ɓe ɗo waɗa ɗum ngam ɓe wadda ko ɓuri heɓugo nder jahol yeeso njamu, Senegal ɗo yiɗi ɓe waylita kuuɗe YPJ yaake wakkati juuɗe.

Ɗum ɗo waɗa ƴamɗeeji ɗuɗɗi dow ko saali nder ɓeɗooɗum bana no ɗum waɗirta Olimpikji man.

Ko ɗuɗi ceede je ɗum heɓata ngam nyawdugo be ɓeydaari kareji?

Gofernama Senegal e ƴuɓɓitii ko hewti biliyooji 1.5 je CFA faa ɓe ñiɓiina kujje nyawndiigu, na ɗum waɗira ɗum faa ɓe ñeeñinaa kuje nyawndigu ley nokkuuje ɗe fuf.

Ko ɗuɗi yimɓe ɓe heɓi ko ɗum waɗata?

Ɗum waɗii ko ɓe noddi e ‘’the Olympic team’’, ɗum kawti bee kuwooɓe nyawuuji hesre 600, hawti e doktor en, paramedic en, be kuwaaɓe hakkilanɓe, ɓe ɗo waɗa kuugal ngal haa nokkuuje fijirde, ha laamorde Olimpik, e bo haa nokkuje fere.

Ndeene on ko ɓe waɗata dow hedi Dakar Airport (AIBD).

Haa nder IGAD, ɓe ɗo waɗa biɗitol dow nyawuuji ko waawata nyawdugo bana Ebola bee nanta laabi boɗɗum ngam heɓugo ko haandi haa wakkati.

Ko WHO hokkata ceede ngam waɗugo ɗo?

Dow haala kan, WHO, ta atal ardiiɗo maako Dr. Michel Yao, o hollii dow gomnatiiji man waɗii ko haandi e ko ɗum yiɗi, boo ɓe hollii dow laabi hakkilanki e nyawuuji ɗin na ɗi jaɓata no yimɓe duuniyaaru fuu yiɗi.

Ko ɗum heɓi ndiga Olympics?

Ɓe yiɗi ɓe ɗoo ngam ɓe heɓa ko ɓuri jahal yeeso nder kuuɗe nyawuuji, nden ɓe ɓeydata semmbe dawlaaji maɓɓe dow no ɓe waɗata kuugal nyawuuji.

Ɗum holli

  • Ɓe yiɗi ɓe waɗa ko ɓuri biliyon 1.5 FCFA haa nder kuje nyawdugo ngam ɓe waɗi IOGs man nder hitaande 2026.
  • Ɗum waɗii ko haɓɓodii e golleeji nyawuuji, o waɗay kujje 600 de ɓeɗo hokka kulle cuɓaaɗe 30.
  • Ɓesdugo hakkilgo bee nanta andal epidemiyoloji haa hedi babe yaadu bee nanta babal ɗo waɗaki, ngam ɓe laara nyawuuji.
  • E ɗum tabbitinii dow ko ɗum waɗata e heɓa jaɓugo e dookaaji duuniyaaru.
  • Ɓe yiɗi ɓe heɓa ko ɓuri ko ɗum waɗata ngam ɓe ƴiɓina be ɓe holla kuuɗe maɓɓe.