Aduna

Hirnaange Sahara: Marokko ɗo waɗa ko ɓe yiɗi dow ƴiiɓugo MINURSO.

Ɓaawo ko UN waddi misil MINURSO, ɓe waɗi haɓre dow no ɓe waɗata kuuɗe maɓɓe haa Hirna Sahara. Ɓe waɗii haɓre hakkunde Amirka e Russiya ngam ɓe he'a haala ka daama, ko waddi ɗum yaake nde 31 lewru Oktoba, hitaande 2016. Ley leydi Russia, ɓe waɗi haɓre dow ko U.S. holli dow ɓe waɗata motto on ngam ɓe hokka Morocco ndimu hoore mun. Ɗu’um boo waddi waylitaare laamu nder kala konu ɗun waɗata duuɓi sappo. Ndeen wi’ii ko waɗiri banngal soynde leyɗe, e no Rabat hollii ɗum, e faa hannden ko waddi soynde leyde.

Hirnaange Sahara: Marokko ɗo waɗa ko ɓe yiɗi dow ƴiiɓugo MINURSO.

Ko waɗi ka kawtal hoore UN heɓi ko ɗum yiɗi?

Haa fahin, kawtal hakkilgo bee nanta dimu man ɓe waɗata ko ɗum yiɗi dow no UNMISS ɗo huuwa ngam daliila feerootiral hakkunde lesɗe duuniyaaru. United States ɓe waɗi ko ɓe wi`i ɗum resolusyon ko ɓe ɗo waɗa ngam ɓe waylita kuuɗe maɓɓe dow hakkilgo bee nanta njamu. Ɗum holli dow ɓe haɓata kalmawol ‘referendum’ diga innde misil ngal boo ɓe waɗa taska hoore Moroccan tan nder ko ɗum yiɗi.

Ko ngam bo, nder lesɗe 15 ɗe lesdi maɓɓe, hawti e Faransa e Ingare, leydi Russia waɗi veto dow ɗum. Mosko wi’ii ke ko Amerka yi’ata na haani faa hannden e miijo Morokko. Ley ko wi’etee, leydi Russie waɗii miilo ngo ɓeydaari kuuɗe maɓɓe faa ɓe ɓeyda golleeji MINURSO so en mbattaayi. Ammaa, ɗum waylaaki man wonta ko ƴiɓi, ngam ɓe heɓii suɓol ɗiɗon tan.

Ley lewru sappo e go’aɓurdu hitaande 2016, leyɗe duuniyaaru na holla ke ko haɓɓodii e UNMISS yo ko hewti e lewru sabbo ley hitaande 2106.

Ko waɗi ka haɓre ndey nder Hirna Sahara?

Kala muhaawara kan ɗun ko fuɗɗi e habre dow laamu nde Spanish wurtini laamu maɓɓe e 1975. Leydi Marocko be leydi Mauritania ɗo mari haali lesɗe ɗe haa nokkure Afirka ta nder teeku Atlantic, ɓeɗo waɗa ka’idaaji dow ko ɓuri heɓugo bee liɗɗi. Laamiiɗo Hassan II waɗii ko wi’etee Green March, mo yimɓe Morokko 350.000 ɓeydii e maɓɓe faa ɓe miijo dow Spain.

Ko haɓɓodii e laamu, leydi Moroko e Mauritania ɓeɗo waɗa moɓtoore dow darnde maɓɓe, amma nde ɗum heɓi jaɓugo hoore maɓɓe ley ardugal Polisario, mo waɗi iimaaku dow darnde makko gilla hitaande 1973.

Ɗum waɗi iimanaaku dow ko wi’etee ‘Algeria’ e ko wi’ete ‘hakka hoore mun’.

Ɓe ɗo waɗa ko ɓe yiɗi dow soja’en be diplomasiyya ngam wallita Polisario. Ɗum waɗi iimanaaku dow ko ɓe wi’i e ko ɓe waɗata, boo o hokki yimɓe Saharawa ujuneeje nder ci'e maɓɓe nde ɓe woni kombi Tindouf. E ko Aljeriya wii’i, kala habre nden laato e heɓe ta atal yimɓe ɓii lesdi’en ɓe waɗa ko ɓe yiɗi. Morocco ɗo laara Hirnaange Sahara dow nokkuuje maɓɓe.

No UNRWA waɗii ko haɓɓodii e duuɓi sappo ɗi?

MINURSO tiggi ley hitaande 1991 caggal ko yimɓe leydi naane hawri e konu duuɓi sappo e jowee go’aɗi, miilo makko aranndewo yo faa ɓe njaɓii soynde lawni e waɗugo suɓal hono no yimɓe Sahara waawi yiɗa hoore maɓɓe e kawtal maɓɓe e Morocco.

Ley hitaande 2007, Morocco hollii ke ɓe laatoto hoore maɓɓe dow ko ɓe waɗata nder leydi man e les ardugal laamu Maroko. Polisario be Algeria ɓe sali haala man, ɓe yiɗi ɓe waɗa motta dow ko haani ngam heɓugo ndimu maɓɓe. "Nder hitaande 2015, ko ɗum waɗataako fuu, hukuuma hakkilanki njayri yiɗi jaɓa haala dow "ɗum heɓa laawol" ngam keɓal ndimu hoore mun."

Ko waɗi Maroko waɗata bo’inol dow ragare kuuɗe UN?

Gofernama leydi Morocco e suudu laamu maɓɓe na miila ke ko feccere hono ñiɓdi ƴaɓɓutuɗo leyɗe ɗen, faa ɓe waɗii golle mawɗe dey ɓe njaɓii sooro moƴƴinde ndeen e Laayoune, siire ɓurnde mawndee nder leydi man.

E ko wi’etee Issam Laroussi, anndanɗo anndal aduna, haala kan waɗi Morocco waddi darnde golleeji makko. Ɓe yiɗi ɓe waylita haala ka’a diga ko ɗun noddata e ndimu hoore mun yaaki ko ɗum noddata e laamu nder les ardugal Moroccan. Leydi Morocco heɓi mballaare masin diga leydi Amerika nder hitaade 2010, bee nanta Faransa nder hitaade (2014), haa fahin lesɗe Afirkanko’en sappo fuu ɓe nyiɓi babal laamorɗe maɓɓe ha nokkure man.

Ko ɗum waddi daliila je ɓeddata konu be mari ardiiɓe?

Ɓaawude MINURSO waɗii miijooji ke ko hewtata ley nokku on na waawi sankitiinde, sabu miijooji ɗin mballitinii dow soynde hakkilannde e jahal yeeso kawtal hakkunde Moroko e Polisario.

Oxfam wi’ii ke soynde hakkilannde UN na waawi saɓɓina nokku on. Ardiiɗo ko mo waɗata sarɗiiji UN Antonio Guterres wii’i dow haali yimɓe Saharawa dow ɓe aybake hoore maɓɓe laatoo e holla, ammana wi’i dow wala daliilaaji ɗuɗɗi ɗi wontte. Ley ko wi’etee Polisario Front, ɓe anndini ke U.S. waɗi bayaanu dow haala ñiɓdi leyɗe ɗen.

Ɗum ɗo wi’a dow ko ɓeɗo waɗa wi’ata ‘Western Sahara.’

Ko woni ko UNRWA yiɗi?

Ɓe yiɗi ɓe waɗa ko haani ngam ɓe tabbitina bee nanta joonde hoore maɓɓe, haa fahin ɓe waɗi boɗɗum dow no ɓe waɗata suudu siyasa jee ɓe ɗo wonna nder leydi man.

Ndeene Russiya e haɓɓi dow ko U.S. taway?

Ndeen miilo ke, ley ko U.S. waɗi ɗum, na haɓɓodii e darnde Morocco, leyɗo wi’e ke, ley laawol ngol, yimɓe leydi Russie ɓeydake semmbe maɓɓe faa ɓe waylita no kulle leydi Maroc laatake hoore maɓɓe jaggintee.

Ko woni ko ɓe wi’a dow kala haalaaji ɗi?

Algeria ɗon waɗa ko haani ngam wallita yimɓe Saharawa dow ɓe heɓa ndimu maɓɓe, boo e hokka jawdi be jahol yeeso diplomasiyya nden bo e holla ɓiɓɓe lesdi’en Saharawa nder ci’e Tindouf.

Ko Morocco anndi ko ɓe ɗo wi’a dow laamu Polisario?

Morocco ɗo nufa Hirnaange Sahara dow nokkuuje ko walaa senndere nder leydi man, nden bo Rabat ɗo holla hoore mum les laamu man, haa fahin Polisario ɓe ɗo nufa ɗum bana jamhuriya demokratik Sahara Arab en.

Ko fe’ata UN to ɗum yotti kuuɗe maɓɓe?

Ɓe jokki nokkuure nden e ɓe waddi ko wi’etee ‘liquidation phase’, ɗo nufa UN waɗi sanadu soynde kuuɗe maɓɓe ngam ɓe hakkilina dow laamu maɓɓe, ɓe waylita kare sooja’en maɓɓe bo ɓe timmina kuugal MINURSO.

Ɗum waɗi ko ɗum yiɗi.

  • Ɓe yiɗi tabbitinki ko waɗata UNSC, ɓe waɗi bo ɓe saggiti haala man haa lewru October hitaande 2016.
  • Ley leydi Russia, ɓe waɗii mo wi’aade dow ko Amerka yiɗi faa ɓe hokka Morocco ndimu hoore mun.
  • Leyde Morocco yi’i ke ko waddi ɓerde makko woni laawol o heɓay darnde laamu leydi maɓɓe.
  • Ɓe yiɗi ɓe waɗa ko haani ngam ɓe ƴamta lesɗe maɓɓe, ɗoo waɗi kawtal hoore leydi Nasaara’en bee nanta kawtal hoore lesɗe duuniyaaru fuf warti walaa nasaraaku.

Ɗum waɗii

Wakkati daɓre laamu MINURSO, ɓe waɗii ko wi’etee ‘international clash of interests’ dow haala dawlaaji leyɗe duuniyaaru hono no woniri e hirna Sahara. Nde Moroko yi’ii ke ko waɗirtee ɗum nastinaaki dow darnde laamu nden bo ɓe ɗo waɗa diidi hoore maɓɓe, ɗum hollii ke ɗum waawi saɗiki nokkuure nde. Na woodi ko haɓɓodii e hakkilannde leydi yimɓe, ɗum waɗii soynde henndu hakkunde Morocco e Polisario, mo Algeria mballi. Ɓaawo nokkuure nden na haɓɓodii e ko yimɓe nokkuure nden mbaawi waɗa faa hannden ɓeɗo waɗa haalaaji keewɗi, hono ley leydi Amerika e ley leydi Russiya.